Jak zostać wolontariuszem w Polsce

Wolontariat w Polsce jest uregulowany prawnie. Ustawa o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz.U. 2023 poz. 571) definiuje, kim jest wolontariusz, jakie przysługują mu prawa i jakie warunki musi spełniać organizacja przyjmująca jego pomoc. Dzięki temu zarówno wolontariusz, jak i organizacja działają w jasno określonych ramach.

Krok 1: Wybór obszaru działania

Przed przystąpieniem do wolontariatu warto zastanowić się, w jakiej dziedzinie chce się działać. Obszary najczęściej poszukujące wolontariuszy w Polsce to:

• pomoc żywnościowa i materialna (banki żywności, CARITAS, PCK),
• opieka nad osobami starszymi i chorymi (domy pomocy społecznej, hospicja),
• praca z dziećmi i młodzieżą (świetlice środowiskowe, stowarzyszenia sportowe),
• ekologia i ochrona środowiska (lasy państwowe, organizacje przyrodnicze),
• kultura i edukacja (muzea, biblioteki, festiwale).

Krok 2: Znalezienie organizacji

Podstawowym źródłem informacji o możliwościach wolontariatu w Polsce jest portal wolontariat.org.pl prowadzony przez Centrum Wolontariatu. Publikowane są tam ogłoszenia organizacji z całego kraju z podziałem na województwa i obszary działania.

Warto również sprawdzić:

• ngo.pl — największa baza organizacji pozarządowych w Polsce,
• lokalne centra wolontariatu funkcjonujące w większości dużych miast,
• strony internetowe urzędów gmin i powiatów (ogłoszenia lokalne),
• tablice ogłoszeń w bibliotekach publicznych i domach kultury.

Krok 3: Porozumienie wolontariackie

Jeśli wolontariat trwa dłużej niż 30 dni, organizacja ma obowiązek zawrzeć z wolontariuszem pisemne porozumienie. Dokument ten powinien zawierać:

• zakres czynności powierzonych wolontariuszowi,
• czas trwania współpracy,
• sposób rozwiązania porozumienia,
• informację o nieodpłatnym charakterze świadczeń.

Dla krótszych akcji porozumienie może być zawarte ustnie, choć wolontariusz ma prawo zażądać wersji pisemnej w każdym przypadku.

Prawa wolontariusza

Wolontariusz w Polsce ma prawo do:

• bezpłatnego ubezpieczenia od następstw nieszczęśliwych wypadków (jeśli nie jest objęty ubezpieczeniem z innego tytułu),
• zwrotu kosztów podróży i zakwaterowania poniesionych w związku z wolontariatem (jeśli strony tak postanowią),
• informacji o ryzyku związanym z wykonywanymi czynnościami,
• zaświadczenia o wykonywaniu świadczeń wolontarystycznych.

Wolontariat a ubezpieczenie zdrowotne

Wolontariusze nie są objęci ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu wolontariatu — korzystają z ubezpieczenia posiadanego z innego źródła (praca, nauka, rodzina). Organizacja ma jednak obowiązek ubezpieczyć wolontariusza od NNW, jeśli ten nie posiada takiego ubezpieczenia na własną rękę.

Wolontariat zagraniczny z Polski

Osoby zainteresowane wolontariatem za granicą mogą skorzystać z programu Europejskiego Korpusu Solidarności (EKS), umożliwiającego wyjazdy na okres od 2 tygodni do 12 miesięcy. Szczegóły dostępne są na stronie solidaritycorps.europa.eu.